رابطه‌ي گيج‌كننده‌ي رهبر و رئيس‌جمهور

اين مقاله ترجمه‌اي است از مقاله‌ي «Who runs Iran» از سايت نشريه‌ي اكونوميست كه در تاريخ 24 ژولاي 2008 (3 مرداد 1387) نوشته شده است. مترجم تنها جهت اطلاع خوانندگان وبلاگ اقدام به ترجمه‌ي اين مقاله كرده است و ترجمه‌ي آن دال بر تاييد يا رد نظرات نويسنده نيست.

رهبر ايران، آيت‌اله خامنه‌اي در مورد رئيس‌جمهوري پوپوليست و ستيزه‌جويش، محمود احمدي‌نژاد چه نظري دارد؟ پس از پيروزي آقاي احمدي‌نژاد در انتخابات رياست جمهوري سال 2005 (1384) كه باعث تعجب تقريباً تمام كارشناسان شد، همگان بر اين باور بودند كه او مقام تشريفاتي و كاملاً مطيعي خواهد بود. باوجوداين، آزادي عمل زيادي به او داده شده است و سياست‌هاي اقتصادي بي‌پروا و سياست‌هاي خارجي مخاطره‌آميزش ايران را با بحران تقريباً مداومي مواجه كرده است. اما حتي ايرانيان نزديك به حكومت نيز به‌سختي مي‌توانند بگويند كه آيا رئيس جمهوري دستيار مورداعتماد رهبر است يا فرد تكرو و غيرقابل‌كنترل با جاه‌طلبي‌هاي بزرگي است كه شايد خواب راحت را از آقاي خامنه‌اي گرفته است.

ازنظر قدرت قانوني، آقاي خامنه‌اي قدرتمندترين فرد در جمهوري اسلامي است؛ هيچ تصميم مهمي بدون رضايت و اجازة او گرفته نمي‌شود. برخي كارشناسان غربي معتقدند كه او در طول 19 سال سابقة رهبري‌اش هيچگاه به اندازه‌ي امروز قدرتمند نبوده است. منتفذترين نهادهاي ساختار پيچيده‌ي قدرت در ايران شامل سپاه پاسداران، شوراي نگهبان، رياست جمهوري و مجلس، همگي يا توسط گماشته‌هاي مستقيم رهبر اداره مي‌شوند يا توسط افرادي كه دائماً نسبت به او چاپلوسي مي‌كنند.

بااين‌حال، آقاي خامنه‌اي به آرامي از قدرت خود استفاده مي‌كند تا جايي كه غالباً فرد منزوي و گوشه‌گيري به نظر مي‌رسد. به‌نظر مي‌رسد كه او از سال 1989 (1367-1368) تاكنون از ايران خارج نشده است. به‌ندرت با خبرنگاران يا مقامات غربي ملاقات مي‌كند. چه عمدي چه سهوي، حتي پيش‌از آقاي احمدي‌نژاد همواره تحت‌الشعاع رؤساي جمهور ايران بوده است. محمد خاتمي، رئيس‌جمهوري اصلاح‌طلب ايران در سال‌هاي 1997-2005 (1376-1384) او را با ايده‌هاي نويدبخش‌اش تحت عنوان «گفتگوي تمدن‌ها» از صحنه بيرون راند درحالي‌كه به نظر مي‌رسد آقاي احمدي‌نژاد با زخم‌زبان‌هايش عليه اسرائيل و انكار هولوكاست روي دست او بلند شده است. علاوه بر اين، آقاي احمدي‌نژاد اين احساس را در سطح جهان القاء مي‌كند كه او مرد اصلي ايران است. به عنوان نمونه، نامزد جمهوري‌خواه، جان مك‌كين در اين خصوص بحث كرده است كه در ايران نه آقاي خامنه‌اي كه آقاي احمدي‌نژاد تصميم‌گيرندة نهايي است.

اما شايد آقاي احمدي‌نژاد پا از خود گليم خود فراتر گذاشته است. ماه گذشته، هفته‌ها بعداز اينكه او در ملاء عام تهديد كرده بود كه مقامات درگير فساد را معرفي خواهد كرد، يكي از متحدان ايدئولوژيكي او به نام عباس پاليزدار كه عضو سابق مجلس ايران بود اظهار داشت كه ده‌ها تن از روحانيان بلندپاية ايران ازجمله افرادي كه به آقاي خامنه‌اي نزديك بودند از ارتباطات خود در كلاهبرداري صدها ميليون دلار از دولت و حتي در كشتن دشمنانشان استفاده كرده‌اند.

ايرانيان‌ها مدت‌هاست كه پذيرفته‌اند روحانيت ايران پول‌هاي هنگفتي را به جيب مي‌زنند اما اينكه يك فرد خودي مانند عباس پاليزدار از آنان نام ببرد بسيار نادر است. برخي كارشناسان مسائل ايران در غرب مانند گري سيك از دانشگاه كلمبيا كه در زمان رياست جمهوري فورد، كارتر و ريگان در شوراي امنيت ملي كار مي‌كرد آن را به‌عنوان نمايش غيرعادي جاه‌طلبي‌ها توسط احمدي‌نژاد تفسير مي‌كنند. او نوشت: «حداقل او خامنه‌اي و رهبري محافظه‌كار را به چالش مي‌كشد و حداكثر كودتاي آرامي است كه طي آن، قدرت بيشتر و بيشتري براي خود و رياست جمهوري جمع مي‌كند.»

اتهام‌زننده متهم شد

اما پيش‌از آنكه ادعاهاي آقاي پاليزدار بتوانند دور بردارند، او و چند تن از دوستانش به اتهام «نشر اكاذيب» و «تشويش اذهان عمومي» دستگير شدند. زماني كه مشخص شد آقاي خامنه‌اي از اين نمايش عمومي به اصطلاح پولشويي كثيف به‌شدت عصباني شده است، آقاي احمدي‌نژاد و متحدانش به سرعت پشت آقاي پاليزدار را خالي كرده و او را «شياد فاسد» ناميدند.

پس از آن، ضدحمله عليه آقاي احمدي‌نژاد ادامه داشت. علي‌اكبر ولايتي كه وزير خارجة سابق منتفذ و مورداعتماد آقاي خامنه‌اي است، سياست‌هاي رئيس جمهور را «غيرمنطقي» خواند و طي اقدامي غيرعادي سرمقاله‌اي در روزنامة فرانسوي «ليبراسيون» نوشته و آشكارا به اين نكته اشاره كرد كه رهبر آخرين تصميم‌گيرندة ايران است. طبق گزارش، اين سرمقاله مورد تاييد آقاي خامنه‌اي بود. در اين مورد آقاي احمدي‌نژاد كه همواره چهره‌اي مبارز از خود نشان داده است، ساكت ماند. طبق اظهارات يكي از مقامات ارشد سابق ايران كه با آقاي خامنه‌اي ارتباط دارد و گاهي اوقات با او ملاقات مي‌كند: «اگر رهبر دست از حمايت احمدي‌نژاد بردارد، آيندة سياسي او [يعني احمدي‌نژاد] تمام‌شده خواهد بود … او مثل سگ [از خامنه‌اي] مي‌ترسد».

اما دقيقاً موقعي كه به‌نظر مي‌رسيد آقاي احمدي‌نژاد عنايات رهبر را از دست داده است، آقاي خامنه‌اي به دفاع از او برخاست. او اعلام كرد: «گروه مسئول پيشبرد مسالة هسته‌اي، شوراي عالي امنيت ملي تحت هدايت رئيس‌جمهور باصداقت است. آنچه رئيس‌جمهور و مقامات مي‌گويند نظر تمام مقامات كشور است …» شايد آقاي خامنه‌اي خود را ملزم مي‌داند كه نشان دهد وحدت ملي وجود دارد مخصوصاً درمورد موضوع هسته‌اي. شايد هم دوست داشته باشد كه گاهي اين اجازه را بدهد كه احساسات خصمانة ايرانيان عادي نسبت به حكومت به سمت رئيس جمهور منحرف شود.

با توجه به اين مسائل، مشخص نيست كه اين دو مرد ارشد واقعاً چه احساسي نسبت به هم دارند ـ يا مثلاً مشخص نيست كه آيا آقاي خامنه‌اي آقاي احمدي‌نژاد را در صورتي كه بخواهد در انتخابات تابستان آتي مجدداً انتخاب شود، پس خواهد زد يا نه. مهم نيست كه چه كسي در انتخابات رياست جمهوري پيروز شود، در هر صورت به‌نظر نمي‌رسد كه شاهد تغيير ريشه‌اي سياست‌هاي داخلي و خارجي ايران باشيم زيرا آقاي خامنه‌اي 69 ساله همچنان رهبر ايران خواهد بود.

نكته‌اي ديگر درمورد طرح جامع اقتصادي

تازگي‌ها اين نكته به ذهنم خطور كرده. اينها اطلاعات اقتصادي مي‌خوان تا تعيين كنند كه افراد چقدر به صدقه نياز دارند. حالا سوال اينه كه چرا شماره حساب نمي‌گيرند. نكنه خود آقاي احمدي‌نژاد مي‌خواد بياد دم در خونه‌ها خودش حضوراً اين پول‌ها رو بده !؟

عكس‌هايي از شوش و شوشتر

عيد امسال رفته بودم دزفول. قول داده بودم كه عكس‌هاي اونجا رو تو وبلاگ بذارم ولي حقيقتش رو بخواهيد يادم رفته بود. چند روز پيش كه داشتم مطالب قبلي وبلاگ رو مرور مي‌كردم يه دفعه به اين قولي كه داده بودم برخوردم. با عرض پوزش اين هم عكس‌هايي از شوش و شوشتر (البته فراموش نكنيد كه من يه عكاس حرفه‌اي نيستم):

تصويري از مقبره دانيال پيغمبر در شوش

تصوير ديگري از مقبره دانيال پيغمبر در شوش

اين هم تصاويري از هفت‌آسياب شوشتر كه جزو زيباترين آثار باستاني‌ست كه تاكنون ديده‌ام:

چشمهاي زيبا

واقعاً برام خيلي سخته تشخيص بدم كدام چشم قشنگتره!